Tarih 6 Ders Notları ( Özetleri ) ve Çıkmış Soru Anlatımları

Açık Öğretim Lisesi ( AÖL ) Geçmiş dönemlerde çıkmış soruların cevapları:
Türklerle Müslümanlar arasında ilk ilişkiler Hz Ömer Döneminde başladı.
İslam tarihinde 2 adet Akabe Biatı vardır.
Hz Muhammed doğduğunda meydana gelen mucizevi olaylar:
İran’da Sava Gölü’nün kuruması.
İran’da Semeve Deresi’nin taşması.
Mecusilerin bin yıldır yanan kutsal ateşinin sönmesi.
Cahiliyet Döneminde Şiir, Hitabet gelişmiştir.
Hz Muhammed veda haccını 632 yılında yaptı.
Tulunoğulları Mısır’da Türk hakimiyetinin öncüsüdür.
Türk – İslam edebiyatının ilk örnekleri Karahanlılarda ortaya çıktı.
İslam Devletinin ilk halifeleri Hülafa-i Raşidin: Hz Ebu Bekir, Hz Ömer, Hz Osman, Hz Ali. 632 – 661
Türk olmuş : Müslüman olmuş.
Humaraveyh döneminde Tulunoğulları hükümdarları bedevilerden oluşan Muhtare isimli özel bir birlik kurdu.
Fatımiler’in kurucuları Hz. Fatima ve Hz Ali yoluyla Peygamber soyundan geldiğini iddia ederler.
Kümbet: Silindirik yada Çokgen planlı bir gövde üzerinde oturan konik veya promidal külahtan oluşan mezar.
İlhanlıları 1260 yılında Ayn-ı Celüd Savaşında yenen devlet Memlüklerdir.
Şeybaniler Timur Devleti’nin hakimiyetine son vermiştir.
Günümüze kadar gelen Türkistan minareleri Karahanlı devletinden kalmaktadır.
1258 yılında Moğollar Bağdat şehrini yıkarak Abbasi Devleti’ni bitirmiştir.
Cengizhan ölmeden önce oğlu Ögeday’ın hükümdar olmasını istemiştir.
Kubilay Hanlığı Türkleşmeyen ve İslamiyet’i kabul etmeyen tek moğol devletidir.

Halifenin onayını belirten ferman : Menşur
Allah’ın varlığından bahseden : Kelam
Türklerin yerleştirildiği sınır şehirleri : Avasım
Türkler islamiyeti : Hindistan, Arnavutluk, Bosnahersek’te yaydı.
İhşidoğulları, Tolunoğulları, Gazneliler Vali ve Komutanlar tarafından kurulmuştur.
Gazneli Mahmut Bağdat’ta oturan Abbasi Halifesini, Büveyhoğullarından koruyarak Sultan ünvanını almıştır.
Nesa, Serahs, Dandanakan Büyük Selçuklularla Gazneliler arasında yapılmıştır.
Oğuzların sağ koluna Bozok denirdi.
Belirli bir veraset sistemi olmaması hükümdarların oğulları arasında meydana gelen taht kavgalarına sebep oldu.
Atabey Şehzadelerin öğretmenleri.
Eyyubi devleti yıkılınca aynı topraklarda Memluk devleti kuruldu.
Türklerin İslamiyeti tanımaları Emeviler yüzünden gecikmiştir.
Türkler Hindistan’a Gazneliler döneminde yerleşmiştir.
İbn-i Sina’nın El Kanun fi’t – Tıp adlı eseri Tokatlı Mustafa Bin Ahmet adlı bir doktor tarafından 18.YY’da Türkçe’ye çevirilmiştir.

Arabistan Yarımadası ile Afrika Kıtası arasındaki deniz: Kızıldeniz
Talas Savaşı Sonuçları:
Asya’da İslam – Arap egemenliği başladı.
Türklerle Araplar arasında ticari ilişkiler gelişti.
Araplar Çinlilerden kağıt imal etmeyi öğrendi.

Atabetü’l Hakayık = Edip Ahmet Yükneki dini ve ahlaki konular.
Karahanlılar Satuk Buğra Han döneminde İslamiyet’i kabul etti
Camedar: Hükümdar ve diğer saray görevlilerinin elbiselerini hazırlar.

Uluğ Bey:
Timür hükümdarlarından Timur’un torunu, Şahruh’un oğlu.
Astronomi bilgini.
Yıldızların Fihrist Cetvelleri eserinin sahibi.

Malazgirt savaşını kazanarak Anadolu’nun kapılarını Türklere açan Selçuklu Hükümdarı: Alp Arslan
Selçuklular ile Bizanslar arasında yapılan ilk savaş : Pasinler
Gazneliler İslamiyet’i Hindistan’da yaydı.
Darüşşifalar ülkede ticareti geliştirmeyi amaçlar.
Ebu Muhammed Ubeydullah Aglebileri yıkarak Fatımı Devletini kurdu.
Memlük – Osmanlı ilişkileri Fatih Sultan Mehmet zamanında bozulmuştur.
İhşidler, Tulunoğulları ve Eyyubiler aynı coğrafyadadır.
İlhanlı Devleti Türkiye Tarihi üzerinde doğrudan etkili olmuştur.
Babürler Yeni Çağda hüküm sürmüştür.
Mısır’da Kahire surları’nı Fatımiler yaptı.
İlhanlı Devleti’nin kurucusu Hülagü’dür.

Ali Kuşçu:
Ünlü Bilgin Uluğ Bey’in öğrencisidir.
Matematik ve Astronomi alanında çalıştı.
Semerkant Gözlem Evinin müdürü.
Fatih Sultan Mehmet Han döneminde İstanbul’a gelerek Osmanlı’ya hizmet etti.

Türkler Abbasiler döneminde Müslüman olmaya başladılar.
İlk Müslüman Türk Boyları: Çiğil, Yağma ve Karluklar.
İlk Müslüman Türk devleti: Karahanlılar
İlk Müslüman Türk imparatorluğu: Büyük Selçuklu İmp.
Türkler İslamiyet’i Bizans ve Haçlılara karşı korumuştur.

Karahanlılar 840 yılında Balasagun’da kuruldu. Kurucusu : Bilge Kül Kadır Han. Karluk ve Çiğlik boylarının birleşimiyle. Satuk Buğra islamiyeti kabul ederek Abdülkerim adını aldı.
1212 yılında çöktü. Karahanlılar için kullanılan isimler: İlek Hanlar, Afrasiyaboğulları, Türkistan Uygur Hanları.
Ceyhun Irmağı’nın Aral Gölüne döküldüğü delta bölgesine Harzem adı verilirdi.
Batıniliği Selçuklu Devleti’ne Hasan Sabbah taşıdı.
Büyük Selçuklu Nizamiye Medresesini açarak üniversitelerin temelini attı.

Tulunoğulları 868 yılında Tulunoğlu Ahmet tarafından kuruldu. 905 yılında Abbasiler tarafından yıkıldı.

Akşitler 935 yılında Ferganalı Muhammet tarafından Mısır’da kuruldu. 969’da Fatımiler tarafından yıkıldı.

Gazneliler 963 yılında Alp Tigin tarafından Afganistan’ın Gazne şehrinde kuruldu. İlk kez sultan ünvanını Sultan Mahmut aldı. 1187 yılında Gurlular tarafından yıkıldı.

Büyük Selçuklu Devleti 1040 Dandanakan Savaşı sonrası Selçuk Bey tarafından kurulmuştur. Savaş sonrasında Tuğrul Bey Sultan oldu. Büyük Selçuklu Hicaz, Kirman ve Mezopotamya’da kuruldu. Büyük Selçuklu Hükümdarı Tuğrul Bey Başkenti Nişabur’dan Rey’e taşıdı. Musa Yabgu’nun oğlu Hasan Bey, Bizanslılar tarafından şehit edildi. Van Gölü’nden Trabzon’a kadar alan Selçuklu hakimiyetine girdi.

Dandanakan Savaşı 1040 yılında Oğuzların Gazne topraklarına yayılmak istemesi yüzünden yapılmıştır. Gazneliler yıkıldı, Büyük Selçuklu Devleti kuruldu.
Malazgirt Meydan Muharebesi
1071 yılında Selçuklular ve Bizanslar tarafından yapıldı. Anadolu’nun kapıları Türklere açıldı. Melikşah döneminde Hasan Sabbah: Haşhaşiler isimli gizli bir tarikat kurdu. Bu tarikat önemli süikastler gerçekleştirdi. Vezir Nizamülmülk ölünce Selçuklular yıkılma sürecine girdiler.
HarzemŞahlar 1097 yılında Anuş Tigin tarafından Aral Gölü yakınlarındaki Harzem bölgesinde kuruldu. Selçuklularla Yassıçimen Savaşı’nı yaptı. Bu savaş sonunda 2 tarafta yıkıldı.

Hükümdarlar genelde Sultan ünvanını kullandı. Hükümdarlığın Sembolleri: Hutbe okutmak, Sikke bastırmak, Çetr kurdurmak, Tuğra, Nevbet ( Davul ), Sancak, Taç, Taht, Otağ
Türk İslam Devletlerinde ülke Eyaletlerle, Sancaklarla, Kazalarla ve Köylerle ayrılıp yönetildi. Eyaleti hükümdar soyundan biri yönetiyorsa Melik, farklı biri yönetiyorsa Şıhne denirdi.
Büyük Selçuklularda Şehzadeler ve Atabeyler ile yönetilirdi.
Karahanlı Ordusunun çekirdeğinde Karluk ve Çiğil boyları vardı. Ordu: Hassa Ordusu(Hükümdarın), Saray Muhafızları, Eyalet Askerlerinden oluşurdu.
Gazne Ordusu: Gulam Askerleri, Eyalet Askerleri, Gönüllüler ve Ücretli askerlerden oluşurdu.
Gulam Askerleri doğrudan sultana bağlı maaşlı birliklerdir.

Tulunoğulları ve Akşitler
Bu iki devletin ordularını Kıpçak Türkleri oluşturuyordu. Nil Nehrinde eğitim alıyorlardı.
Selçuklu Ordusu: Gulam Ordusu, Hassa Ordusu, Eyalet Ordusu, Sipahiyan, Bağlı devletlerin kuvvetlerinden oluşurdu.
Türk İslam Devletlerinde toprak sahibi devlettir. Bu toprağa Miri Arazi denir. İkta, Has ve Haraç olmak üzere ikiye ayrılır.
İkta toprakları önemli kişilere, kahramanlara hibe edilir. Devletten maaş almazlar ve bu toprağın geliri ile geçinirler. Devlete asker yetiştirirler.
Has padişahın ve ailesinin topraklarıdır. Haraç ise Selçuklu devletinde yaşayan Gayr-ı Müslim halkının topraklarıdır.
Mülk toprak ise padişah tarafından bağışlanan Miri Arazi’dir. İstediği kişiye toprak bağışlayabilir.
İslamiyet öncesi Türk devletleri Şehir Hukuk(Dini) ve Örfi Hukuk ( Töre) hukukuna göre yönetilirdi.
Bu iki hukuğu da kadılar yönetir, mahkeme başında kadıül-kudat( Baş Kadı ) örfi mahkemelerinin başında emir-i dadlar vardı. Ayrıca hükümdarların başkanlık ettiği Divan-ı Mezalim isimli bir mahkeme daha vardı. Bu mahkemede devlete ağır suçlar işleyen devlet memurları yargılanırdı.
Kadı asker Ordu içindeki anlaşmazlıkları yönetirdi.

Selahaddin Eyyübi Fatımi devletini yıkarak Eyyubi devletini kurmuştur.
Moğollarda sosyal yapı küçükten büyüğe: Yasun, Aymağ, Obog, İrgen, Millet
Babür Devletinin resmi dili Farsça’dır.
İslam Dünyasında resim sanatı Şiraz, Tebriğ ve Bağdat okullarında geliştirilmiştir.
Memlük Sultanlarının yazılı buyruklarına Sultaniyet adı verilirdi.

DİL VE EDEBİYAT
Karahanlılar yazıda Uygur alfabesini kullanırdı. Türkçe’ye büyük önem verirlerdi. Yusuf Has Hacip: Kutadgu Bilig eserinde padişahlara tavsiyelerde bulundu.
Kaşgarlı Mahmut: Divan-ı Lugati’t-Türk kitabında Türkçe’nin Arapçadan daha üstün bir dil olduğunu ispatlamaya çalıştı. Türkçe-Arapça sözlüktür.

Ufak bilgi: Türkçe’de 111 bin, Arapçada 1.5 milyon kelime vardır.
Dilimizden Arapça’ya 300, Arapça’dan dilimize 10.000 kelime geçmiştir.
Karahanlılar hükümdarı Satuk Buğra Han yazdığı destanda İslamiyet’e nasıl geçtiğini anlatmıştır.
Ahmet Yesevi: Divan-ı Hikmet isimli eserinde İslamiyet’i Türkçe olarak anlatmıştır.
Gaznelilerin bilim dili Arapça, Edebiyat dili Farsça, konuştukları dil Türkçe’dir.
Gaznelilerin en önemli şairi Firdevsi Şehname adlı eseri Gazneli Mahmut’a itafen yazmıştır.
Büyük Selçuklularda halk Türkçe konuşur, edebiyat ve bilim ise Farsça yapılırdı. Ömer Hayyam ve Nizamülmülk bu dönemde eserler verdi.
HarzemŞahlar’ın çocuklarının isimleri Türkçe’dir.

EKONOMİ
Selçukluların gelir kaynakları:
1-Öşür (Müslüman halktan alınan toprak vergisi)
2-Haraç (Gayr-ı müslim halktan alınan toprak vergisi)
3-Cizye (Gayr-ı müslim halktan alınan kafa vergisi)
4-Gümrük geliri
5-Maden geliri
6-Ganimet (Şavaşta elde edilen ganimetin 1/5’i devlete aitti.)
Selçuklularda altın paraya Dinar, gümüş paraya Dirhem adı verilirdi.

Tarih 6 Ders Notları ( Özetleri ) ve Çıkmış Soru Anlatımları” üzerine bir düşünce

  1. Barış

    Teşekkürler bilgilendirme için.
    Ufak bilgi: Türkçe’de 111 bin, Arapçada 1.5 milyon kelime vardır.
    Bu ayrıntıya şaşırdım açıkçası. Arapça kelime sayısının bizden fazla olduğunu biliyordum ama bu kadarını tahmin etmemiştim.

    Cevapla

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir